ส่วนผสมในเครื่องสำอางที่ทำให้โรคโรซาเซีย (Rosacea) แย่ลง

‘เป็นเครื่องสำอางที่เขาว่าดี แต่ทำไมใช้แล้วยิ่งแสบและหน้าแดงขึ้นล่ะ?’

นี่คือหนึ่งในคำถามที่ผู้ป่วยโรคโรซาเซีย (Rosacea) มักจะถามบ่อยที่สุดเมื่อมาพบแพทย์ครับ

‘คุณหมอคะ ทาเครื่องสำอางแล้วยิ่งรู้สึกแสบและหน้าแดงกว่าเดิมอีกค่ะ’

ในความเป็นจริง ผู้ป่วยโรคโรซาเซียหลายท่านหลังจากลองใช้เครื่องสำอางชิ้นใหม่มักจะพบกับอาการดังนี้

✔ ผิวหน้าร้อนผ่าว

✔ รู้สึกแสบผิว

✔ รอยแดงเพิ่มขึ้น

✔ มีผื่นหรือสิวขึ้น

ซึ่งเป็นกรณีที่พบได้บ่อยมากๆ ครับ

เหตุผลนั้นง่ายมากครับ

นั่นเป็นเพราะผิวที่เป็นโรคโรซาเซียมีกลไกการตอบสนองที่แตกต่างจากผิวปกติทั่วไป

ลักษณะเฉพาะของผิวที่เป็นโรคโรซาเซีย

ผิวที่เป็นโรคโรซาเซียมีลักษณะเด่นหลักๆ 3 ประการครับ

1️⃣ เกราะป้องกันผิวอ่อนแอ

เมื่อเกราะป้องกันผิวถูกทำลาย จะส่งผลให้

สูญเสียความชุ่มชื้นมากขึ้น

สิ่งเร้าภายนอกแทรกซึมเข้าสู่ผิวได้ง่ายขึ้น

และผิวมีความไวต่อการระคายเคืองสูงขึ้นครับ

ดังนั้น เครื่องสำอางที่คนผิวปกติใช้แล้วไม่เป็นอะไร

อาจทำให้ผู้ที่มีผิวเป็นโรคโรซาเซียรู้สึกแสบหรือระคายเคืองได้

2️⃣ หลอดเลือดตอบสนองไว

ในโรคโรซาเซีย หลอดเลือดบนใบหน้าจะขยายตัวได้ง่ายมาก

ดังนั้น

การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ

อาหาร

เครื่องสำอาง

และการกระตุ้นต่างๆ จึงทำให้เกิดรอยแดงได้ง่ายครับ

3️⃣ ความไวของเส้นประสาทเพิ่มขึ้น

งานวิจัยล่าสุดอธิบายว่า

โรคโรซาเซียมีลักษณะของ **โรคความผิดปกติของระบบประสาทและหลอดเลือด (neurovascular disorder)**

ด้วยเหตุนี้

✔ อาการร้อนผ่าว

✔ อาการแสบ

✔ และความรู้สึกคล้ายมีไอร้อน จึงมักจะเกิดขึ้นร่วมด้วยบ่อยครั้งครับ

ส่วนผสมในเครื่องสำอางที่ทำให้โรคโรซาเซียแย่ลง

1️⃣ แอลกอฮอล์ (Alcohol / Ethanol)

หากดูที่ฉลากส่วนผสมของเครื่องสำอาง มักจะพบว่ามี Alcohol / Ethanol ผสมอยู่บ่อยครั้ง

แอลกอฮอล์ทำหน้าที่ในเครื่องสำอางดังต่อไปนี้ครับ

✔ ช่วยให้ผลิตภัณฑ์ซึมซาบเร็วขึ้น

✔ ปรับปรุงผิวสัมผัส (ให้ความรู้สึกสดชื่น)

✔ แห้งไว

จึงมักถูกนำมาใช้ในโทนเนอร์ เอสเซนส์ และครีมกันแดด

เกราะป้องกันผิวมักถูกอธิบายด้วย **‘โครงสร้างอิฐและปูน’**

อิฐ → เซลล์ผิวชั้นนอก (corneocyte)

ปูน → ไขมันระหว่างเซลล์ (lipid)

ด้วยโครงสร้างนี้ ผิวจึงสามารถป้องกันสิ่งเร้าจากภายนอกและกักเก็บความชุ่มชื้นไว้ได้

แต่หากส่วนผสมอย่างเอทานอลสัมผัสกับผิวซ้ำๆ

ไขมันระหว่างเซลล์ผิวชั้นนอกจะถูกชะล้างออกไป ทำให้เกราะป้องกันผิวอ่อนแอลงได้ครับ

ผลที่ตามมาคือ

✔ ผิวแห้ง

✔ อาการแสบ

✔ รอยแดง

✔ และอาจเกิดอาการผิวแพ้ง่ายเพิ่มขึ้นได้

โดยเฉพาะในผิวที่มีเกราะป้องกันอ่อนแออย่างโรคโรซาเซีย (rosacea) ผลกระทบเหล่านี้จะยิ่งแสดงให้เห็นชัดเจนมากขึ้นครับ

2️⃣ สารผลัดเซลล์ผิวที่ออกฤทธิ์รุนแรง

ส่วนผสมที่พบได้บ่อย

✔ AHA (glycolic acid)

✔ BHA (salicylic acid)

✔ PHA

✔ เรตินอยด์ (Retinoids)

ส่วนผสมเหล่านี้

ช่วยผลัดเซลล์ผิว

ดูแลรูขุมขน

และปรับปรุงสภาพผิว จึงถูกนำมาใช้ในผลิตภัณฑ์ดูแลผิวอย่างแพร่หลาย

แต่สำหรับผิวที่เป็นโรคโรซาเซีย

👉 จะทำให้เกราะป้องกันผิวอ่อนแอลงไปอีก

👉 และอาจเพิ่มปฏิกิริยาการระคายเคืองได้ครับ

โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์ต่อไปนี้ที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

✔ แผ่นเช็ดผลัดเซลล์ผิว (Peeling pad)

✔ โทนเนอร์ผลัดเซลล์ผิว

✔ เรตินอลความเข้มข้นสูง

✔ ผลิตภัณฑ์ลอกผิวที่ออกฤทธิ์รุนแรง

ในสภาวะที่โรคโรซาเซียมีอาการรุนแรง ควรหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์เหล่านี้ครับ

3️⃣ น้ำหอม (Fragrance)

น้ำหอมในเครื่องสำอาง

✔ ช่วยปรับปรุงกลิ่น

✔ และถูกใช้เพื่อเพิ่มความพึงพอใจในการใช้งาน

แต่น้ำหอมคือหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการแพ้เครื่องสำอางครับ

โดยปกติจะแสดงอาการในรูปแบบของรอยแดง อาการคัน รอยบวม ขุย หรือมีน้ำเหลืองซึม

เกิดจากการตอบสนองทางภูมิคุ้มกันต่อส่วนผสมในเครื่องสำอาง (น้ำหอม สารกันเสีย สีสังเคราะห์ ฯลฯ) และมักพบบริเวณใบหน้า รอบดวงตา และรอบริมฝีปาก

โดยเฉพาะในผิวแพ้ง่ายหรือผิวที่เป็นโรคโรซาเซีย

👉 อาจทำให้เกิดการระคายเคือง

👉 อาการคัน

👉 และรอยแดงได้ครับ

ดังนั้น สำหรับผู้ป่วยโรคโรซาเซีย แนะนำให้ใช้ผลิตภัณฑ์ที่ปราศจากน้ำหอม (Fragrance-free) จะดีที่สุดครับ

4️⃣ เมนทอล / ยูคาลิปตัส / เปปเปอร์มินต์

ส่วนผสมเหล่านี้

✔ ให้ความรู้สึกเย็น

✔ และถูกใช้เพื่อให้ความรู้สึกสดชื่น

ดังนั้น

จึงมักพบในเครื่องสำอางสูตรเย็น

เครื่องสำอางสูตรปลอบประโลมผิว

และเครื่องสำอางสำหรับผู้ชาย

แต่ในความเป็นจริง เมนทอลจะไปกระตุ้นเส้นประสาทที่ผิวหนัง

ทำให้เกิดปฏิกิริยา: กระตุ้นเส้นประสาท → หลอดเลือดขยายตัว → รอยแดงเพิ่มขึ้น

ด้วยเหตุนี้ เครื่องสำอางสูตรเย็นจึงอาจกลายเป็นการสร้างความระคายเคืองให้กับผิวที่เป็นโรคโรซาเซียได้ครับ

สรุป

ผิวที่เป็นโรคโรซาเซีย 👉 คือผิวที่มีเกราะป้องกันอ่อนแอและหลอดเลือดตอบสนองไวครับ

ดังนั้น เมื่อต้องเลือกซื้อเครื่องสำอาง ขอแนะนำให้ใช้เกณฑ์ดังต่อไปนี้:

✔ คลีนเซอร์สูตรอ่อนโยน

✔ ให้ความชุ่มชื้นอย่างเพียงพอ

✔ มีน้ำหอมน้อยที่สุด

✔ หลีกเลี่ยงส่วนผสมผลัดเซลล์ผิวที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง

กล่าวคือ ‘สกินแคร์ที่เรียบง่าย’ จะมีประโยชน์มากกว่า ‘การทาสกินแคร์หลายๆ ขั้นตอน’ ครับ