Розацеа (улаан батга) өвчнийг сэдрээдэг гоо сайхны орц найрлагууд

«Сайн гэсэн гоо сайхны бүтээгдэхүүн түрхсэн чинь яагаад улам хорсож, улайгаад байна вэ?»

Энэ бол розацеа (rosacea) буюу улаан батгатай өвчтөнүүдийн эмнэлэгт ирээд хамгийн их асуудаг асуултуудын нэг юм.

«Эмч ээ, гоо сайхны бүтээгдэхүүн түрхэхээр улам хорсож, улайгаад байна.»

Үнэндээ розацеатай өвчтөнүүд шинэ гоо сайхны бүтээгдэхүүн хэрэглэсний дараа:

✔ Нүүр халуу оргих

✔ Хорсох

✔ Улайлт нэмэгдэх

✔ Батга гарах

зэрэг шинж тэмдгүүдтэй тулгарах нь маш элбэг байдаг.

Үүний шалтгаан нь маш энгийн.

Розацеатай арьс нь энгийн арьснаас өөрөөр хариу урвал үзүүлдэгтэй холбоотой.

Розацеатай арьсны онцлог

Розацеатай арьс нь үндсэн гурван онцлогтой байдаг.

1️⃣ Арьсны хамгаалах давхарга сул

Арьсны хамгаалах давхарга гэмтсэнээр:

Чийгээ алдах нь нэмэгдэнэ

Гадны нөлөөнд өртөх нь ихэснэ

Арьсны эмзэг байдал нэмэгддэг.

Тиймээс энгийн арьсанд зүгээр тохирдог гоо сайхны бүтээгдэхүүн ч

розацеатай арьсанд хорсох эсвэл цочрол өгөх мэт мэдрэгдэж болно.

2️⃣ Судасны хариу урвал өндөр

Розацеагийн үед нүүрний судас амархан тэлдэг.

Иймд:

Температурын өөрчлөлт

Хоол хүнс

Гоо сайхны бүтээгдэхүүн

Гадны цочролоос үүдэн амархан улайлт үүсдэг.

3️⃣ Мэдрэлийн эмзэг байдал нэмэгддэг

Сүүлийн үеийн судалгаагаар

розацеаг мэдрэл-судасны өвчин (neurovascular disorder)-ий шинж чанартай гэж тайлбарлаж байна.

Тиймээс:

✔ Халуу оргих

✔ Хорсох

✔ Халуурах зэрэг мэдрэхүйн шинж тэмдгүүд хавсарч илрэх нь элбэг.

Розацеаг сэдрээдэг гоо сайхны орц найрлагууд

1️⃣ Спирт (Alcohol / Ethanol)

Гоо сайхны бүтээгдэхүүний найрлагын жагсаалтад Alcohol / Ethanol орсон байх нь олонтаа.

Спирт нь гоо сайхны бүтээгдэхүүнд дараах үүргийг гүйцэтгэдэг:

✔ Бүтээгдэхүүний шингэцийг сайжруулах

✔ Хэрэглэхэд таатай мэдрэмж төрүүлэх (сэнгэнэсэн)

✔ Хурдан хатаах

Иймээс тонер, эссенс, нарны тос зэрэгт түгээмэл ашиглагддаг.

Арьсны хамгаалах давхаргыг ихэвчлэн «тоосго болон цементэн бүтэц»-тэй зүйрлэдэг.

Тоосго → Эвэрлэг эс (corneocyte)

Цемент → Эс хоорондын липид (lipid)

Энэхүү бүтцийн ачаар арьс гадны нөлөөллөөс хамгаалагдаж, чийгээ хадгалж чаддаг.

Гэвч этанол зэрэг орц найрлага арьсанд байнга үйлчилбэл

эвэрлэг эс хоорондын липид угаагдаж, арьсны хамгаалах давхарга сулрах аюултай.

Үүний үр дүнд:

✔ Арьс хуурайших

✔ Хорсох

✔ Улайх

✔ Эмзэгшил нэмэгдэх зэрэг шинж тэмдгүүд илэрч болно.

Ялангуяа розацеа (rosacea) шиг арьсны хамгаалах давхарга султай арьсанд энэ нөлөө илүү хүчтэй илэрдэг.

2️⃣ Хүчтэй гуужуулагч орц найрлага

Төлөөлөх орц найрлагууд:

✔ AHA (glycolic acid)

✔ BHA (salicylic acid)

✔ PHA

✔ Ретиноид

Эдгээр орц найрлага нь:

Арьс гуужуулах

Нүхжилт арчлах

Арьсны бүтцийг сайжруулах үйлчилгээтэй тул арьс арчилгааны бүтээгдэхүүнд ихээр ашиглагддаг.

Гэвч розацеатай арьсанд:

👉 Арьсны хамгаалах давхаргыг улам сулруулж

👉 Цочроох урвалыг нэмэгдүүлэх эрсдэлтэй.

Ялангуяа дараах бүтээгдэхүүнүүдэд анхааралтай хандах хэрэгтэй:

✔ Гуужуулагч пад

✔ Гуужуулагч тонер

✔ Өндөр тунтай ретинол

✔ Хүчтэй гуужуулагч бүтээгдэхүүн

Розацеа хүндэрсэн үед эдгээрээс зайлсхийх нь зүйтэй.

3️⃣ Үнэртүүлэгч (Fragrance)

Үнэртүүлэгчийг гоо сайхны бүтээгдэхүүнд:

✔ Үнэрийг сайжруулах

✔ Хэрэглэхэд таатай болгох зорилгоор ашигладаг.

Гэвч үнэртүүлэгч нь гоо сайхны бүтээгдэхүүнээс үүдэлтэй харшлын хамгийн түгээмэл шалтгаануудын нэг юм.

Ихэвчлэн улайх, загатнах, хавагнах, хуурайших, шүүс гарах зэрэг хэлбэрээр илэрдэг.

Гоо сайхны орц найрлага (үнэртүүлэгч, нөөшлөгч, будагч бодис г.м)-д үзүүлэх дархлааны хариу урвалаас үүдэн нүүр, нүд болон амны эргэн тойронд элбэг тохиолддог.

Ялангуяа эмзэг болон розацеатай арьсанд:

👉 Цочрол

👉 Загатнаа

👉 Улайлт үүсгэх магадлалтай.

Тиймээс розацеатай өвчтөнүүд үнэртүүлэгчгүй (Fragrance-free) бүтээгдэхүүн хэрэглэх нь зүйтэй.

4️⃣ Ментол / Эвкалипт / Гаа (Peppermint)

Эдгээр орц найрлагыг:

✔ Сэрүүцүүлэх

✔ Сэргэг мэдрэмж төрүүлэхийн тулд ашигладаг.

Иймээс:

Сэрүүцүүлэх үйлчилгээтэй гоо сайхны бүтээгдэхүүн

Тайвшруулах үйлчилгээтэй гоо сайхны бүтээгдэхүүн

Эрэгтэйчүүдийн гоо сайхны бүтээгдэхүүнд ихээр агуулагддаг.

Гэвч бодит байдал дээр ментол нь арьсны мэдрэлийг цочроож:

Мэдрэл цочрох → Судас тэлэх → Улайлт нэмэгдэх урвалыг өдөөж болно.

Тиймээс розацеатай арьсанд сэрүүцүүлэх үйлчилгээтэй бүтээгдэхүүн нь эсрэгээрээ цочрол өгөх аюултай.

Дүгнэлт

Розацеатай арьс нь 👉 хамгаалах давхарга сул, судасны хариу урвал өндөртэй арьс юм.

Иймд гоо сайхны бүтээгдэхүүн сонгохдоо дараах шалгууруудыг баримтлахыг зөвлөж байна:

✔ Зөөлөн цэвэрлэгч

✔ Хангалттай чийгшүүлэлт

✔ Үнэртүүлэгч багатай байх

✔ Цочроох үйлчилгээтэй гуужуулагч орцоос зайлсхийх

Өөрөөр хэлбэл «олон төрлийн бүтээгдэхүүн түрхэх»-ээс илүү «энгийн арьс арчилгаа» нь илүү тустай байдаг.